Entertainment News

Alternatiewe Afrikaans: nie vir bloukouse nie…

Michele du Plessis

“Katriena was ʼn regte bloukous en haar groot liefde in die lewe, Hansie, ʼn regte fundie-vakie. Haar ou ballie wat in die hiërogliefargief bly, was ʼn regte bottelboer op sy tyd. Ou Stoffel-Piet was ʼn Kinderbybelduiwel as hy ʼn halfkoos in die hand gehad het soggens as hy sy dopdofheid probeer wegjaag het. Al die dinge het bygedra dat Katriena ʼn sielmekaniek moes gaan sien vir haar probleme. So, dit is heeltemal verstane dat sy die kluts kwytgeraak het die een aand toe Hansie die wilde pietersielie uit die vroeteldoos haal en vra of sy ʼn suig van die spliffie wil vat…”

Korrekte Afrikaans? Nee, eerder Alternatiewe Afrikaans. Hierdie alternatiewe “Alternatiewe Afrikaans” waarvan ek praat, kom uit Quintus van Rensburg se Roekelose Woordeboek. Die aanlyn woordeboek bevat woorde wat bo die belt, onder die belt en sommer tussen die belt, die boom en die bas ook is. Miskien moet ek eerder se: “Nie vir bloukouse nie…”

In hierdie Roekelose Woordeboek is die heerlikste woorde, plaasvervangers vir die Engelse woorde wat ons so like om in ons taal in te mix. Woorde soos 4×4 vehicle. Die word ʼn Kalahari-Ferrari en die ‘advantaged’ word die hele mondvol binnekringbegunstigdes. Die woord deodorant word ʼn blikkiebad genoem. All my life verander in ammelee en die mechanic se appy noem hierdie woordeboek ʼn gereedskapsbreker, ghriesbobbejaan, moerjoggie of ʼnneukmyrond.

Woorde soos kransburger vir ʼn bobbejaan, tepeltapper vir ʼn baba en beaambekkies of skommeldoedies vir back-up sangers. Backseatdriver? Agterbalker, bekbestuurbeheer of skouervlieg. Bedelaar word ʼn bergie of ʼn kartonmonster, die bikini word ʼn melk-en-koekie-doekie en ʼn bra word sommer ʼn dubbelloopslingervel. Brandewyn het ʼn hele swetterjoel alternatiewe. Bergieparfuum, brannas, intelligensiemengsel, karatewater, knaterwater of pramfien; sommiges noem dit moedersmelk.

Daar is hope ‘ander name’ vir BMW’s en Audi word heel gepas ‘Lord of the Rings’ genoem. Corsa Lite? Sommer net ʼn padpuisie. Couch potato is in goeie Afrikaans ʼn kassiekneg of ʼn sofapokkel. Cream cracker is ʼn woestynkoekie en crisp, soos vars blaarslaai is knarsvars. Een woord, plathond, kom nou al jare saam in die alternatiewe taal. Krokodil se kind word ʼn pantserhond en daardie niksnut wat heeldag voor die kassie lê, is ʼn suurstofdief. Gadgets word goeterjasies, go away is voertsek en grassroots levels is voetsoolvlak.

Siektes en skete spring ook nie die woordeboek vry nie. HIV word langverkoue, impotensie word  lamlatsindroom, brongitis word bromkatjies, en daardie pilpikker of siektesoeker is jou alledaagse hypocondriac.  Instant messaging is kitsklets, praying mantis is niks anders as ʼn bidsprinkaan nie en die porta-potty klink vriendeliker as ʼn dit ʼn kampkosie genoem word.

Ek sal nie diegene wat ietwat eng is aanraai om hierdie Roekelose Woordeboek te gaan opsoek nie, ook nie diegene wat glad nie 18SNVL movies kyk nie. Sommige van die woorde is bitter snaaks, andere rof en onbeskof. Sal hierdie woorde die doodgoeie Afrikaanse of mixedlanguage woorde vervang? Nee, nie sommer nie. Maar daar is ʼn sekere vermaaklikheidswaarde aan die woorde; maar dit is vir jou eie oordeel.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *